Από την εφημερίδα: “Καθημερινή” – 21/05/2008
Οι ηλικιωμένοι που πηγαίνουν σε μια δεξίωση και αδυνατούν να θυμηθούν τα ονόματα των άλλων προσκεκλημένων, συνήθως πιστεύουν ότι οι πνευματικές τους δυνάμεις τούς εγκαταλείπουν. Ομως πάρα πολλές μελέτες υποδεικνύουν ότι αυτή η μάλλον απαισιόδοξη προσέγγιση είναι λανθασμένη. Αντιθέτως, λένε οι ειδικοί, ο εγκέφαλος που γερνά «απορροφά» πολύ περισσότερες πληροφορίες και προσπαθεί να ξεδιαλέξει τις πιο χρήσιμες, διαδικασία που μακροπρόθεσμα αποδεικνύεται ευεργετική. Αυτές ακριβώς οι μελέτες αναλύονται στο βιβλίο «Πρόοδος στην έρευνα του εγκεφάλου» που κυκλοφόρησε πρόσφατα.
Πράγματι η δύναμη ορισμένων εγκεφάλων περιορίζεται με την πάροδο του χρόνου. Από Αλτσχάιμερ παραδείγματος χάρη πάσχει το 13% των Αμερικανών που έχουν κλείσει τα 65. Το κέντρο της προσοχής των περισσότερων ηλικιωμένων διευρύνεται, γεγονός που κάνει δυσκολότερη τη συγκράτηση μεμονωμένων πληροφοριών, όπως είναι ένα όνομα ή ένα τηλέφωνο. Μπορεί αυτό να προκαλεί ανησυχία ή σύγχυση αλλά συχνά είναι πολύ ωφέλιμο.
«Η αφηρημάδα δεν είναι τελικά και τόσο κακή» υποστηρίζει η Σέλεϊ Η. Κάρσον, ερευνήτρια Ψυχολογίας στο Χάρβαρντ, μελέτες της οποίας περιλαμβάνονται στο βιβλίο. «Πιθανώς να αυξάνει τις πληροφορίες που συνειδητοποιεί κανείς», επισημαίνει.
Κείμενο με άσχετες λέξεις
Για την πραγματοποίηση κάποιων μελετών ζητήθηκε από τους εθελοντές να διαβάζουν αποσπάσματα που περιείχαν ενδιαμέσως άσχετες λέξεις ή φράσεις. Οι μεγαλύτεροι των 60 ετών χρειάστηκαν περισσότερη ώρα για να ολοκληρώσουν την άσκηση από τους φοιτητές. Οι νεαροί διάβαζαν με σταθερή ταχύτητα, η οποία δεν μεταβαλλόταν όταν συναντούσαν άσχετες λέξεις. Οι πιο ηλικιωμένοι, αντιθέτως, χρειάστηκαν περισσότερη ώρα και επιβράδυναν τους ρυθμούς τους ακόμα και όταν οι λέξεις σχετίζονταν με το κείμενο που διάβαζαν. Αυτό υποδεικνύει ότι ο εγκέφαλός τους προσλάμβανε και επεξεργαζόταν τις πληροφορίες. Οταν και στις δύο ομάδες τέθηκαν ερωτήματα στα οποία απάντηση ήταν οι άσχετες λέξεις, οι πιο ηλικιωμένοι απάντησαν επιτυχέστερα απ’ ό,τι οι φοιτητές.
«Οι νέοι δεν αντελήφθησαν καν την ύπαρξη των άσχετων λέξεων» λέει η Λιν Χάσερ, καθηγήτρια Ψυχολογίας του πανεπιστημίου του Τορόντο και ερευνήτρια στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Ρότμαν. «Οι πιο ηλικιωμένοι επειδή είχαν συγκρατήσει περισσότερο πληροφοριακό υλικό μπόρεσαν να επιλύσουν με επιτυχία τα προβλήματα, χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που διέθεταν».
Αυτή η ικανότητα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη στη ζωή που κανείς δεν γνωρίζει ποια πληροφορία μπορεί να είναι επωφελής και ποια όχι.
Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2003 στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ ελέγχθηκε η ικανότητα φοιτητών να σβήνουν από τη μνήμη τους άχρηστες εκ πρώτης πληροφορίες όταν δέχονται βομβαρδισμό ερεθισμάτων. Οσο πιο δημιουργικοί ήταν οι φοιτητές τόσο μεγαλύτερο πρόβλημα είχαν στην αφαίρεση των άχρηστων στοιχείων που τους δίνονταν. Η περιορισμένη αφαιρετική ικανότητα και η δυσκολία τους να καθορίσουν τις προτεραιότητές τους συμβάλλει στην πρωτότυπη δημιουργική τους σκέψη.
Η Τζάκι Σμιθ, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών του πανεπιστημίου Μίσιγκαν, λέει ότι η δυνατότητα του εγκεφάλου να αφομοιώσει περισσότερες πληροφορίες και να τις χρησιμοποιήσει σωστά στην καθομιλουμένη λέγεται «σοφία».
«Εάν οι πιο ηλικιωμένοι άνθρωποι προσλαμβάνουν περισσότερες πληροφορίες από κάποια κατάσταση και στη συνέχεια μπορούν να τις συνδυάσουν με τις υπόλοιπες γενικές τους γνώσεις, διαθέτουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα έναντι των πιο νέων».
