Tο ηλεκτρονικό βιβλίο κερδίζει αναγνώστες, αλλά δεν απειλεί με «θάνατο» το χάρτινο.

Από την εφημερίδα “Η Καθημερινή” 18/9
Βρισκόμαστε, άραγε, μπροστά στον οριστικό θάνατο του βιβλίου; Πρόσφατα έφτασε στην αγορά άλλη μία ηλεκτρονική συσκευή ανάγνωσης, ένα ηλεκτρονικό βιβλίο δηλαδή, που θα ανταγωνισθεί τα χάρτινα ξαδέλφια του. Είναι, όμως, βέβαιο ότι η μάχη μέχρι την ανάδειξη του οριστικού νικητή θα είναι μακρά.

Το χάρτινο βιβλίο έχει πολλά πλεονεκτήματα: είναι ελαφρύ και εύκολο στη χρήση του. Μπορούμε να έχουμε πρόσβαση στα «δεδομένα» που βρίσκονται εκεί αποθηκευμένα όποια στιγμή το θελήσουμε και με όποιο τρόπο το επιθυμούμε. Επίσης, τα βιβλία είναι φτηνά και προσφέρονται σε κάθε μέγεθος, σχήμα, χρώμα και βάρος. Το βιβλίο -συνήθως- μεταφέρεται με ευκολία, η ανάγνωσή του δεν απαιτεί δαπάνη ενέργειας ούτε χρειάζεται δύσκολη και πολυδάπανη συντήρηση. Είναι επίσης μία «τράπεζα δεδομένων» που φυλάσσεται με μεγάλη ευκολία.

Και βέβαια, έχει παντοτινή διάρκεια ζωής. Αλλά αν η αιωνιότητα δεν είναι και τόσο θελκτική στον ιδιοκτήτη του, το βιβλίο ανακυκλώνεται με ευκολία. Δεν είναι διόλου τυχαίο που επί χίλια περίπου χρόνια παραμένει ένα ιδιαίτερα δημοφιλές είδος.

Η άφιξη του Sony reader, μιας ηλεκτρονικής συσκευής ανάγνωσης, δεν θα προκαλέσει τον ακαριαίο θάνατο του χάρτινου συγγενή του.

Καμία νέα τεχνολογία επικοινωνίας δεν αντικατέστησε ολοκληρωτικά αυτήν που διαδέχθηκε. Η γραφή δεν αντικατέστησε τον λόγο, η τυπογραφία δεν αντικατέστησε το χειρόγραφο, το ραδιόφωνο δεν «δολοφόνησε» τον Τύπο και η τηλεόραση συμβιώνει θαυμάσια με το ραδιόφωνο.

Αυτό, ωστόσο, που συμβαίνει πραγματικά είναι ότι κάθε νέο μέσο μεταβάλλει την αντίληψη που είχαμε για τα προϋπάρχοντα έτσι ώστε να προσαρμόζουμε αναλόγως τη συμπεριφορά και τα γούστα μας.

Το ίδιο ακριβώς θα συμβεί και με τα βιβλία όταν θα πληθύνουν τα ηλεκτρονικά. Μπορεί να επιφέρουν τον αφανισμό των φτηνών χαρτόδετων βιβλίων, αλλά είναι βέβαιο ότι θα ξεκινήσει μία νέα περίοδος ακριβών βιβλίων που θα κεντρίσει το ενδιαφέρον των εκδοτών και θα αυξήσει την απόλαυση των αναγνωστών. Αλλωστε η αξία ενός βιβλίου δεν κρίνεται αποκλειστικά από το περιεχόμενό του. Το χρώμα, το σχήμα, η υφή, ακόμα και η οσμή του αποτελούν στοιχεία που συμβάλλουν στην ευχαρίστηση που νιώθει ο αναγνώστης. Καλύτερο χαρτί, πιο τολμηρό σχέδιο και καλύτερης ποιότητας εκτύπωση είναι εξαιρετικές προοπτικές. Σήμερα υπάρχουν ενδείξεις ότι όλα αυτά συμβαίνουν.

Βιβλία πολυτελείας

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες νέες εκδόσεις είναι ένας καινούργιος τόμος για τον Μιχαήλ Αγγελο. Το εξώφυλλο είναι φτιαγμένο από πραγματικό μάρμαρο και σε μικρογραφία υπάρχει η Μαντόνα ντέλα Σκάλα, το ανάγλυφο από την Κάζα Μπουοναρότι. Με αυθεντικές φωτογραφίες του Αουρέλιο Αμέντολα, το «Michelangelo: La dotta mano» ζυγίζει 21 κιλά και κοστίζει 155 χιλιάδες δολάρια. Πολλοί μίλησαν με βεβαιότητα για τον προαναγγελθέντα θάνατο του βιβλίου, αλλά διαψεύσθηκαν από την άφιξη του βιβλίου πολυτελείας.

Τα βιβλία δεν είναι μόνο διακοσμητικά στοιχεία μέσα σ’ ένα σπίτι, είναι πηγές πληροφοριών. Πόσα, άραγε, δεν μας αποκαλύπτουν για την ψυχολογία του ιδιοκτήτη του σπιτιού τα βιβλία που έχει παρατημένα εδώ και εκεί, ακόμα και μέσα στην τουαλέτα; Σίγουρα δεν θα είναι τόσο συγκλονιστική και αποκαλυπτική η κλεφτή ματιά στα αρχεία μιας συσκευής ηλεκτρονικής ανάγνωσης.

Καλύτερη απόδειξη για την αθανασία του βιβλίου είναι ότι το 1995, όταν ο Νίκολας Νεγκροπόντε θέλησε να αναπτύξει τη θεωρία του για τη μελλοντική απόλυτη επικυριαρχία των ηλεκτρονικών μέσων… έγραψε ένα βιβλίο