Αναμένονται αλλαγές στην τιμολόγηση και στις παραδοσιακές πηγές εσόδων

Πως εξελίσσεται η νέα οικονομία στη μουσική και τις εκδόσεις, ύστερα από την εκτίναξη του διαδικτύου.

Θυμάστε πώς ήταν τον παλιό καιρό όταν είχαμε τη Νέα Οικονομία; Τη δεκαετία του 1990, οι θέσεις εργασίας ήταν άφθονες, το πετρέλαιο φθηνό και η τεχνολογία της πληροφορικής ετοιμαζόταν να αλλάξει τα πάντα. Στη συνέχεια έσκασε η φούσκα των εταιρειών υψηλής τεχνολογίας.

Πολλές προβεβλημένες εταιρείες της Νέας Οικονομίας απεδείχθη ότι τα κατάφερναν καλύτερα να προωθούν την εικόνα τους παρά να βγάζουν χρήματα, μολονότι πολλές από αυτές υπήρξαν πρωτοπόρες σε νέες μορφές λογιστικής απάτης. Στη συνέχεια ήρθε η εκτίναξη του πετρελαίου και των τροφίμων, που μας υπενθύμισε πικρά ότι ζούμε σ’ έναν υλικό κόσμο.

Ψηφιακή επανάσταση
Τι γίνεται με την ψηφιακή επανάσταση; Οι προβλέψεις των γκουρού τεχνολογίας της δεκαετίας του ‘90 επαληθεύονται με πιο αργούς ρυθμούς από όσο πίστευαν οι οπαδοί τους, αλλά το μέλλον που οραματίζονταν δρομολογείται ακόμη. Το 1994 ένας από αυτούς του γκουρού, η Εσθερ Ντίσον, προέβη σε μια εκπληκτική πρόβλεψη: Οτι η ευκολία με την οποία μπορεί να αναπαραχθεί το ψηφιακό περιεχόμενο θα εξωθήσει τελικά τις επιχειρήσεις να πουλούν φθηνά το προϊόν δημιουργικής δραστηριότητας ή ακόμη και να το χαρίζουν.

Πνευματική ιδιοκτησία
Ανεξαρτήτως του προϊόντος -λογισμικό, βιβλία, μουσική, ταινίες- το κόστος της δημιουργίας θα πρέπει να αναπληρώνεται άμεσα: Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να «διανέμουν την πνευματική ιδιοκτησία δωρεάν προκειμένου να πωλούν υπηρεσίες και σχέσεις». Η Εσθερ Ντίσον περιέγραψε, για παράδειγμα, πώς ορισμένες εταιρείες λογισμικού προσέφεραν δωρεάν τα προϊόντα τους αλλά κέρδισαν προμήθειες για την εγκατάσταση και την παροχή υπηρεσιών.

Η πιο εντυπωσιακή περιγραφή της, όμως, του πώς μπορεί να κάνει κανείς χρήματα παραχωρώντας προϊόντα του ήταν εκείνη του συγκροτήματος Grateful Dead, που ενεθάρρυναν τον κόσμο να καταγράφει τις συναυλίες τους επειδή «αρκετοί από αυτούς καταλήγουν να αγοράζουν καπέλα, μπλουζάκια και εισιτήρια συναυλιών».

Βιβλία και μουσική
Στη νέα εποχή η βοηθητική αγορά είναι η κύρια αγορά. Απεδείχθη ότι οι Grateful Dead υπήρξαν πρωτοπόροι επιχειρηματικότητας. Το περιοδικό Rolling Stone δημοσίευσε προσφάτως άρθρο με τίτλο «Η Νέα Οικονομία του Ροκ: Πώς κάνεις χρήματα όταν δεν πωλούνται τα cd».

Οπως αναφέρει το περιοδικό, το «κατέβασμα» μουσικών κομματιών από το Ιντερνετ υπονομεύει μονίμως τις πωλήσεις αλλά τα σύγχρονα ροκ συγκροτήματα βρίσκουν άλλες πηγές εισοδήματος. Ποιες άλλες δημιουργικές δραστηριότητες θα εξελιχθούν σε μέσον για την προώθηση των παράπλευρων επιχειρήσεων; Η συγγραφή βιβλίων;

Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, το θέμα που κυριάρχησε στη φετινή έκθεση βιβλίου BookExpo America ήταν τα ηλεκτρονικά βιβλία. Ισως βρισκόμαστε σε εκείνο το σημείο που τα ηλεκτρονικά βιβλία θα χρησιμοποιούνται ευρέως εναλλακτικώς με τα έντυπα. Αυτή είναι η εντύπωσή μου μετά δύο μήνες εμπειρίας με τη συσκευή που καλλιεργεί αυτό το κλίμα, την Amazon Kindle.

Βασικά η ελαφρότητα του Kindle είναι πως προσφέρει μια εμπειρία ανάγνωσης σχεδόν ίδια με εκείνη ενός παραδοσιακού έντυπου βιβλίου.

Το Kindle
Ετσι ο χρήστης μπορεί να εκτιμήσει τον παράγοντα της ευκολίας: Το Kindle μπορεί να αποθηκεύει το κείμενο πολλών βιβλίων και όταν παραγγέλνεις ένα βιβλίο, βρίσκεται κυριολεκτικά στα χέρια σου μέσα σε δευτερόλεπτα.

Πώς θα επηρεάσουν αυτά τις εκδοτικές επιχειρήσεις; Προς το παρόν, οι εκδότες κερδίζουν στον ίδιο βαθμό από μια φόρτωση μέσω του Kindle όσο και από την πώληση ενός έντυπου βιβλίου. Ωστόσο, η εμπειρία από τη μουσική βιομηχανία μάς διδάσκει ότι αυτό δεν μπορεί να διαρκέσει πολύ.

Η εκδοτική βιομηχανία
Από τη στιγμή που θα γίνει κανόνας η «φόρτωση» βιβλίων από το Ιντερνετ, θα είναι πολύ δύσκολο για τους εκδότες να διατηρήσουν τις παραδοσιακές τιμές. Κι αν πράγματι γίνουν κανόνας τα ηλεκτρονικά βιβλία, η εκδοτική βιομηχανία ενδέχεται να εκλείψει υπό τη μορφή που τη γνωρίζαμε ώς τώρα.

Τα βιβλία ίσως καταλήξουν να λειτουργούν περισσότερο ως υλικό διαφήμισης άλλων δραστηριοτήτων του συγγραφέα, όπως τη ζωντανή ανάγνωση έναντι αμοιβής. Αν κάτι τέτοιο ήταν αρκετά καλό για τον Τσαρλς Ντίκενς, φαντάζομαι ότι θα είναι αρκετά καλό και για εμάς.

Η ψηφιακή εποχή
Η στρατηγική της δωρεάν προσφοράς πνευματικής ιδιοκτησίας με σκοπό να παρασύρεται ο κόσμος να αγοράζει άλλα προϊόντα του ίδιου δημιουργού, δεν θα λειτουργήσει το ίδιο αποτελεσματικά για τα πάντα.

Το δυσάρεστο προφανές παράδειγμα είναι οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί, όπως οι New York Times, που επί χρόνια προσπαθούν να προσελκύσουν κοινό στις online δημοσιεύσεις τους έναντι αμοιβής και δεν τα καταφέρνουν. Θα αναγκαστούν, όμως, να βρουν κάποιο τρόπο να το κάνουν.

Σιγά σιγά θα γίνει ψηφιακό ό, τι είναι δυνατόν να γίνει ψηφιακό. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολύνεται ακόμη περισσότερο η αντιγραφή της πνευματικής ιδιοκτησίας. Παράλληλα, θα δυσχεραίνεται περισσότερο η πώληση του ψηφιακού προϊόντος έναντι αμοιβής που δεν είναι απλώς συμβολική.

Και πρέπει να βρούμε υπηρεσίες και οικονομικά μοντέλα που θα το λάβουν αυτό υπ’ όψιν τους.